این رویداد نادر، یک نواختر (nova) است که در تابستان 2025 (احتمالاً تا سپتامبر) رخ میدهد. ستاره تی کرونا بوریالیس، در فاصله 3000 سال نوری در صورت فلکی تاج شمالی (Corona Borealis)، به دلیل انفجار در یک سیستم دوگانه (کوتوله سفید و غول قرمز) بهطور موقت در آسمان شب بسیار درخشان میشود و با چشم غیرمسلح قابل مشاهده خواهد بود. این پدیده از نظر بصری خیرهکننده است و به دلیل نادر بودن (تقریباً هر 80 سال یکبار)، توجه زیادی در دنیای نجوم و طرفدارانش جلب کرده است.
قرار است یک منظومه ستارهای در فاصله ۳۰۰۰ سال نوری از ما که به «ستاره شعلهور» معروف است، با چشم غیرمسلح قابل مشاهده شود و مانند یک «ستاره جدید» در آسمان بدرخشد.
ستاره T تاج شمالی که با نام T CrB یا «ستاره شعلهور» نیز شناخته میشود، آخرین بار در سال ۱۹۴۶ درخشان شد و ستارهشناسان در ابتدا پیشبینی کردند که تا سپتامبر ۲۰۲۴ دوباره درخشان خواهد شد.
تا اواسط سال ۲۰۲۵، ستاره T تاج شمالی، ستاره شعلهور، هنوز منفجر نشده است، اما وقتی این اتفاق بیفتد، درخشندگی ظاهری آن به طور موقت افزایش مییابد.(رفرنس مطلب)
ستاره شعلهور یک ستاره متغیر در تاج شمالی، صورت فلکی C شکل معکوس در شرق صورت فلکی گاوران است.
ستارهشناسان T تاج شمالی را برای این درخشش پیشبینیشده زیر نظر دارند.
نواختر T Coronae Borealis چگونه به نظر خواهد رسید؟
منظومه ستارهای T Coronae Borealis معمولاً با درخشندگی قدر +10 میدرخشد.
“قدر” مقداری است که ستارهشناسان برای توصیف درخشندگی نسبی یک جسم آسمانی، آنطور که از زمین دیده میشود، در مقایسه با سایر اجرام استفاده میکنند.
در مقیاس قدر، هرچه عدد بزرگتر باشد، جسم کمنورتر است.
به عنوان مثال، شباهنگ، درخشانترین ستاره در آسمان شب، دارای قدر -1.46 است. ماه کامل دارای قدر حدود -13 است.
انتظار میرود ستاره تی تاج شمالی در طول رویداد نواختر به قدر +۲ جهش کند، که آن را از نظر روشنایی مشابه ستاره قطبی میکند.
این ستاره میتواند برای چند روز با چشم غیرمسلح و به طور بالقوه برای بیش از یک هفته از طریق دوربین دوچشمی قابل مشاهده باشد.
سپس دوباره کمنور میشود و میتواند برای ۸۰ سال دیگر غیرفعال بماند، که این امر این رویداد نجومی را به یک رویداد نجومی بالقوه تکرارنشدنی تبدیل میکند.
جدیدترین اخبار درباره نواختر T Coronae Borealis (T CrB) نشان میدهد که این رویداد نجومی همچنان مورد توجه ستارهشناسان و علاقهمندان به نجوم است، اما تا تاریخ امروز (۲۰ آگوست ۲۰۲۵) هنوز فوران مورد انتظار این نواختر رخ نداده است. بر اساس اطلاعات موجود از منابع معتبر مانند ناسا و دیگر سایتهای نجومی، در زیر بهروزترین وضعیت و اخبار مرتبط با T CrB ارائه میشود:
پیشبینی فوران: ناسا و ستارهشناسان پیشبینی کردهاند که T CrB بین مارس ۲۰۲۴ تا مارس ۲۰۲۵ (اسفند ۱۴۰۲ تا اسفند ۱۴۰۳) فوران کند. این نواختر که هر ۸۰ سال یکبار درخشش قابل توجهی پیدا میکند، آخرین بار در سال ۱۹۴۶ مشاهده شده بود. کاهش درخشندگی این ستاره در سال ۲۰۲۳ نشانهای از نزدیک شدن به فوران بود، اما هنوز انفجار رخ نداده است.
وضعیت رصد: این نواختر هنوز به اوج درخشندگی خود نرسیده و در حال حاضر با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیست. در زمان فوران، انتظار میرود درخشندگی آن به قدر +۲ (مشابه ستاره قطبی) برسد و برای چند روز تا یک هفته با چشم غیرمسلح و برای مدت طولانیتر با دوربین دوچشمی یا تلسکوپ قابل رصد باشد.
اهمیت علمی: ناسا ابزارهای مختلفی مانند تلسکوپ فضایی پرتو گاما فرمی، تلسکوپ جیمز وب، رصدخانه سویفت و تصویرگر پرتو ایکس قطبی (IXPE) را برای مطالعه این نواختر آماده کرده است تا دادههای جدیدی درباره ساختار و پویایی انفجارهای ستارهای جمعآوری کند.
اخبار در سایتهای معتبر:
- ناسا: وبسایت ناسا در بیانیههای قبلی (مانند ژوئن ۲۰۲۴) اعلام کرده که این رویداد نادر بین ژوئن تا سپتامبر ۲۰۲۴ (خرداد تا شهریور ۱۴۰۳) محتمل است، اما بهروزرسانی جدیدی در مورد وقوع فوران تا اوت ۲۰۲۵ منتشر نشده است. ناسا همچنین تأکید کرده که این رویداد فرصتی منحصربهفرد برای مطالعه نواخترهای تکراری است که هر ۸۰ سال یکبار رخ میدهند. (آخرین مطلب ناسا در این خصوص)
بی بی سی فارسی: در مارس ۲۰۲۴، بیبیسی گزارش داد که T CrB در آستانه فوران است و انتظار میرود پیش از سپتامبر ۲۰۲۴ (شهریور ۱۴۰۳) رخ دهد. این گزارش به نقل از ویلیام کوک از ناسا اشاره کرد که این نواختر به دلیل چرخه قابل پیشبینیاش، یکی از ۱۰ نواختر تکراری شناختهشده است.(لینک خبر)
چرا هنوز فوران رخ نداده است؟
- پیشبینی دقیق زمان فوران نواخترها دشوار است. اگرچه کاهش درخشندگی T CrB در سال ۲۰۲۳ نشانهای از نزدیک شدن به فوران بود، اما ممکن است این رویداد تا اوایل ۲۰۲۵ به تأخیر بیفتد.
- ستارهشناسان همچنان در حال رصد این سیستم دوتایی (کوتوله سفید و غول سرخ) هستند تا نشانههای دقیقتر فوران را شناسایی کنند.
توصیه برای رصد:
- مکان رصد: T CrB در صورت فلکی تاج شمالی (Corona Borealis) قرار دارد که در آسمان شب شمالی قابل شناسایی است. برای یافتن آن، صورت فلکی ملاقه بزرگ را پیدا کنید، سپس امتداد دسته آن را تا ستاره ژوبیندار (Arcturus) دنبال کنید. تاج شمالی در غرب این ستاره با الگوی نعلاسبی قابل مشاهده است.
- ابزار پیشنهادی: در حال حاضر، برای رصد این ستاره به تلسکوپ یا دوربین دوچشمی نیاز است، اما در زمان فوران، با چشم غیرمسلح نیز قابل دیدن خواهد بود.
- بهروزرسانیها: برای اخبار لحظهای، میتوانید وبسایت ناسا (nasa.gov)، حساب رسمی ناسا در X (@NASA) یا سایتهای نجومی معتبر مانند Sky & Telescope را دنبال کنید.