مطالب خواندنی
🌠 شهابباران جوزایی ۱۴۰۴ شمسی؛ یکی از قویترین و زیباترین شهاببارانهای سال!
امسال اوج فعالیت جوزاییها در شبهای ۲۳ و ۲۴ آذر ۱۴۰۴ (۱۳ و ۱۴ دسامبر ۲۰۲۵) خواهد بود. در شرایط ایدهآل و آسمان کاملاً تاریک، میتوانید تا ۱۲۰ شهاب در ساعت ببینید! رنگهای سبز و زرد و شهابهای خیلی سریع و درخشان، ویژگی خاص این بارش هستن.بهترین زمان رصد در ایران: از حدود ساعت ۱۲ شب به بعد تا قبل از طلوع فجر (چون کانون بارش بعد از نیمهشب بالا میاد و ماه هم مزاحم زیادی نیست).بهترین نقاط رصد در ایران (با توجه به آبوهوای آذر و احتمال آسمان صاف):کویرهای مرکزی و شرقی: کویر لوت، کویر مرنجاب، کویر مصر، ...
فیلم آموزشی فیزیک دهم- فصل اول مبحث تبدیل یکاها – تست شماره 3
یکی از مواردی که دانش آموزان مشکل دارند تبدیل یکاها است، این مورد در تمامی پایه های فیزیک کاربرد دارد و بهتر هست که بصورت پایه ای و عمیق آموزش ببینیم. در این ویدیو آموزش تبدیل یکا رو با هم به همراه حل مسئله خواهیم دید.همین ویدیو را میتوانید در آپارات تماشا کنید.https://drpourjavadi.ir/wp-content/uploads/2025/10/4_6014871689664404573.mp4
فیلم آموزشی فیزیک دهم- فصل اول مبحث چگالی – تست شماره 2
چگالی، که در فصل اول فیزیک پایه دهم بررسی میشود، یکی از مفاهیم اساسی در علم فیزیک است که به نسبت جرم یک جسم به حجم آن اشاره دارد و با فرمول ρ = m/V تعریف میشود، که در آن ρ چگالی، m جرم و V حجم است. این کمیت، که معمولاً بر حسب کیلوگرم بر متر مکعب بیان میشود، نشاندهنده میزان فشردگی ماده در یک جسم است. چگالی به ما کمک میکند تا ویژگیهای مواد مختلف را مقایسه کنیم و در موضوعاتی مانند شناوری، رفتار مواد در سیالات و کاربردهای مهندسی نقش مهمی ایفا میکند.در زیر حل یک مساله را با هم مرور خواهیم کرد. ...
خسوف 16 شهریور 1404
پس از 7 سال انتظار در 16 ام شهریور سال 1404 ، خسوف کلی در سراسر ایران قابل رویت بود. این پدیده از ساعت 18:58 شروع و در ساعت 00:25 بامداد روز 17 ام شهریور خاتمه یافت. با توجه به کلی بودن این خسوف انتظار پدیده ماه خونین را نیز داشتیم که حتی با چشم غیر مسلح قابل رویت بود. پدیده ماه خونین به علت پدیده پراکندگی رایلی در جو زمین رخ میدهد که طیف های آبی و سبز نور خورشید در جو زمین پراکنده شده و طیف سرخ فام در پشت سایه زمین پراکنده میگردد، که تنها نوری است که از خورشید در هنگام خسوف کامل به ماه میرسد. ع ...
فیلم آموزشی فیزیک دهم- فصل اول مبحث چگالی – تست شماره 1
چگالی، که در فصل اول فیزیک پایه دهم بررسی میشود، یکی از مفاهیم اساسی در علم فیزیک است که به نسبت جرم یک جسم به حجم آن اشاره دارد و با فرمول ρ = m/V تعریف میشود، که در آن ρ چگالی، m جرم و V حجم است. این کمیت، که معمولاً بر حسب کیلوگرم بر متر مکعب بیان میشود، نشاندهنده میزان فشردگی ماده در یک جسم است. چگالی به ما کمک میکند تا ویژگیهای مواد مختلف را مقایسه کنیم و در موضوعاتی مانند شناوری، رفتار مواد در سیالات و کاربردهای مهندسی نقش مهمی ایفا میکند.در زیر حل یک مساله را با هم مرور خواهیم کرد. ...
دانش آموزان ایران ستاره های درخشان نجوم جهان
تیم ملی المپیاد نجوم و اخترفیزیک ایران در رقابتی نفسگیر با حضور ۶۴ کشور جهان، برای دومین سال پیاپی عنوان طلاییترین تیم جهان را کسب کرد. این موفقیت بزرگ با درخشش اعضای تیم و کسب بالاترین نشانهای افتخار، بار دیگر نام ایران را در صدر جدول جهانی نشاند.اعضای تیم ملی در این دوره شامل علی نادری، حسین معصومی، هیربد فودازی، ارشیا میرشمسی کاخکی و حسین سلطانی بودند که هر یک با توان علمی برجسته خود نقش مهمی در این دستاورد داشتند.درخشش دانشآموزان ایرانی در این رقابتها نتیجه ماهها تلاش شبانهروزی آنان، ...
انفجار ستارهای تی کرونا بوریالیس (T Coronae Borealis)
این رویداد نادر، یک نواختر (nova) است که در تابستان 2025 (احتمالاً تا سپتامبر) رخ میدهد. ستاره تی کرونا بوریالیس، در فاصله 3000 سال نوری در صورت فلکی تاج شمالی (Corona Borealis)، به دلیل انفجار در یک سیستم دوگانه (کوتوله سفید و غول قرمز) بهطور موقت در آسمان شب بسیار درخشان میشود و با چشم غیرمسلح قابل مشاهده خواهد بود. این پدیده از نظر بصری خیرهکننده است و به دلیل نادر بودن (تقریباً هر 80 سال یکبار)، توجه زیادی در دنیای نجوم و طرفدارانش جلب کرده است.قرار است یک منظومه ستارهای در فاصله ۳۰۰۰ ...
همه چیز در خصوص بارش شهابی برساوشی 1404
بارش شهابی برساوشی چیست؟بارش شهابی برساوشی که حاصل عبور زمین از ذرات به جا مانده از گذرهای پیشین دنبالهدار 109پی/ سوئیفت- تاتل (109P/Swift-Tuttle) است.بازه زمانی بارش شهابی برساوشی چه زمانی است؟در بازه زمانی 23 تیر تا 10 شهریور 1404 در آسمان شب مشاهده پذیرند. از این رو در علاقهمندان در این بازه 49 روزه شاهد تماشای گاه و بیگاه شهابهایی در آسمان شب خواهند بود که بیشتر آنها گویی از سوی کانون این بارش شهابی در محدود بین دو صورت فلکی ذاتالکرسی و برساوش(Perseus) در آسمان شب ظاهر میشود.اوج بارش شه ...
سیستم سمتی-ارتفاعی
مختصات سمت و ارتفاع یکی از دستگاه های مختصات است که برای مشخص کردن مکان اجرام سماوی به کار می رود.این مختصات وابسته به مکان و زمان ناظر است و با تغییر مکان و زمان ، تغییر می کند .برای درک صحیح این مختصات لازم است دو مولفه آن یعنی سمت و ارتفاع را معرفی کنیم.سمت زاویه بین پای عمود نقطه شمال سماوی (در نزدیکی ستاره قطبی) با پای عمود جرم مورد نظر در جهت حرکت عقربه های ساعت برحسب درجه : دقیقه : ثانیه (قوسی).مقدار آن بین صفر تا ۳۶۰ درجه متغییر است. سمت نقطه ای که در شرق باشد۹۰ درجه :سمت نقطه ای که در ج ...
نوفنفست ، جشنوارهی نوآوری و فناوری دانش آموزی
جشنواره نوآوری و فناوری دانشآموزی نوفن محلی برای معرفی دستاوردهای نوآورانه و فناوریهای جدید دانشآموزان است. این رویداد با هدف تشویق خلاقیت و پرورش استعدادهای دانشآموزان برگزار میشود.دانش آموزان عزیزی که علاقمند به نجوم و اخترفیزیک هستند میتوانند برای آشنایی با تلسکوپ و مقدمات نجوم در این جشنواره شرکت کنند، بنده در بخش نجوم در کنار شما خواهم بود.
آغاز ثبتنام مرحله اول المپیادهای علمی سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴
به نقل از ایسنا : دستورالعمل اجرایی المپیادهای علمی کشوری سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ به ادارات کل استانهای سراسر کشور ابلاغ شد.به گزارش ایسنا و به نقل از مرکز اطلاعرسانی و روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش، مطابق ایندستورالعمل زمان ثبتنام دانشپژوهان از روز چهارشنبه ۷ آذرماه تا ۱۴ آذرماه از طریق پنجره خدمات الکترونیک آموزش و پرورش به نشانی my.medu.ir امکانپذیر خواهد بود.همانگونه که پیشتر توسط رئیس باشگاه دانشپژوهان جوان، دکتر سید رضا حسینی، اعلام شده بود المپیاد هوش مصنوعی برای اولین بار به جم ...
همه چیز درمورد المپیاد فیزیک
تاریخچه المپیاد فیزیکایده برگزاری اولین المپیاد بینالمللی فیزیک، با الهام از المپیاد بین المللی ریاضی تاسیس شده در سال 1959 ، در کشورهای بلوک شرق شکل گرفت.به نظر می رسید که لهستان شرایط بهتری نسبت به دیگر کشورها دارد، به همین دلیل بود که IPhO (المپیاد بینالمللی فیزیک) در سال 1967 در ورشو با سازماندهی پروفسور Czesław Ścisłowski برگزار شد.چند ماه قبل از مسابقه، همهی کشورهای اروپای مرکزی دعوت شدند و پنج کشور بلغارستان ، چکسلواکی ، مجارستان ، لهستان و رومانی در مسابقات شرکت کردند.هر كشور، هيئتي م ...
کُره آسمان – بُعد و مِیل
بعد و میل مانند سمت و ارتفاع یکی از راه های مشخص کردن محل ستارگان و اجرام آسمانی است. اما فرق سمت و ارتفاع با بعد میل در این است که سمت و ارتفاع یک ستاره نسبت به محل ناظر متفاوت است ولی بعد و میل یک ستاره برای ناظری که در شمال زمین باشد یا جنوب زمین فرقی ندارد و ثابت است. کُره آسماناخترشناسان بعد و میل ستارگان را به کمک دستگاه مختصاتی بسیار شبیه به طول و عرض جغرافیایی مشخص می کنند.در این دستگاه فرض می شود ستارگان بر کره شفافی به نام کره سماوی در فاصله معینی از زمین ...
ابرنواختر (Supernova)
ابرنواختر (Supernova) یک انفجار بسیار شدید و درخشان است که در پایان عمر یک ستاره بزرگ یا در نتیجه تعاملات خاصی در سیستمهای ستارهای رخ میدهد. این پدیده به قدری قدرتمند است که میتواند درخشانتر از کل کهکشانها شود و به مدت چند هفته یا چند ماه قابل مشاهده باشد.انواع ابرنواختر:ابرنواخترها به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:1. ابرنواختر نوع I:- ویژگیها: این نوع ابرنواخترها به دلیل انفجار یک ستاره کوتوله سفید در یک سیستم دوتایی رخ میدهند. زمانی که ستاره کوتوله سفید به حد بحرانی (حد چاندراستیکر) برسد، ...
در المپیاد نجوم، ستارههای ایرانی درخشیدند!
شنیدن این خبر خیلی شیرین بود، و اما شرح خبر به نقل از باشگاه خبرنگران جوان:دانش آموزان ایران با ۵ مدال طلا، بالاتر از آمریکا، انگلستان و آلمان، قهرمان المپیاد جهانی نجوم و اخترفیزیک شدند.«حنانه خرمدشتی»، «آروین رسولزاده»، «محمدمهدی کشاورزی»، «آریا فاتحکرداری» و «علی نادری لردجانی»، نمایندگان ایران در هفدهمین دوره المپیاد جهانی نجوم و اخترفیزیک، هریک موفق به کسب مدال طلا شدند تا ایران با این نتیجه درخشان در جایگاه اول جهان بایستد.این مسابقات به میزبانی سازمان IOAA از ۲۷ مرداد تا ۶ شهریور در بر ...
رصد نیمه شب 22 تیرماه1403
نیمه شب 22 تیرماه 1403 من و دوستانم در گشت رصدی که توسط انجمن نجوم آیاز تبریز در پیست اسکی سهند برگزار شد شرکت کرده بودیم.عکس زیر یکی از عکسهایی هست که از این شب به یادگار مانده است.
سیارات
سَیاره یا اپاختر یک جرم آسمانی است که در حرکتی مداری به دور یک ستاره یا بقایای ستارهای میگردد؛ جرم آن به اندازهای است که تحت تأثیر نیروی گرانش خود گِرد شود؛ اما جرم آن بقدری زیاد نیست که سبب همجوشی هستهای شود و طبق نظر اتحادیهٔ بینالمللی اخترشناسی اما نه همهٔ دانشمندان سیارهشناس همسایگی خود را از سیارکها پاکسازی کردهباشد. کلمه سیّاره از سیر کردن و گردیدن میآید. سیّاره ممکن است الزاماً به دور مرکز یک ستاره نچرخد بلکه این چرخش حول مرکز جرم سیستم یا همان منظومه خواهد بود. در منظومه شمسی به ...
کوتوله قهوه ای (Brown Dwarfs)
کوتولههای قهوهای (Brown Dwarfs) نوعی از اجرام آسمانی هستند که به عنوان "ستارههای ناکام" شناخته میشوند. این اجرام بین ستارههای معمولی و سیارات غولپیکر قرار دارند و ویژگیهای خاصی دارند که آنها را از هر دو دسته متمایز میکند. ویژگیهای کوتولههای قهوهای:1. جرم: کوتولههای قهوهای معمولاً جرمی بین ۱۳ تا ۸۰ برابر جرم سیاره مشتری دارند. آنها به اندازه کافی بزرگ نیستند که بتوانند فرآیندهای هستهای مشابه ستارهها را آغاز کنند.2. عدم همجوشی هیدروژن: در حالی که ستارهها میتوانند هیدروژن را به ه ...
کوتوله سفید (White Dwarf)
در علم نجوم، "کوتوله سفید" (White Dwarf) به نوعی ستاره اشاره دارد که در مراحل پایانی زندگی خود قرار دارد. این ستارهها معمولاً از ستارههای مشابه خورشید به وجود میآیند و پس از پایان فرآیندهای هستهای خود، به این مرحله میرسند.ویژگیهای کوتولههای سفید:1. حجم کوچک: کوتولههای سفید معمولاً اندازهای مشابه زمین دارند، اما جرم آنها میتواند تا حدود ۱.۴ برابر جرم خورشید باشد.2. چگالی بالا: این ستارهها دارای چگالی بسیار بالایی هستند. به طوری که یک قاشق چایخوری از ماده آنها میتواند به وزن چند تن ...
ستارگان
سِتاره یا اَختَر یک شیء آسمانی درخشان و گویوار (تقریباً کروی) است که از پلاسما تشکیل شده و انسجام خود را توسط نیروی گرانش خود حفظ میکند. نزدیکترین ستاره به زمین خورشید و پس از آن پروکسیما قنطورس است. ستارگانِ قابل دیدن در شب از روی زمین، بهدلیل فاصلهٔ بسیار دورشان، به شکل نقاطی ثابت (گاهی چشمکزن) و روشن دیده میشوند. در طول تاریخ، گروههای ستارههای برجستهتر، بهنام صورتها و صورتوارههای فلکی، گروهبندی شده و روشنترین ستارگان نیز نامگذاری شدهاند.یک ستاره حداقل در بخشی از عمر خود، بهد ...
نظریه زمین تخت
هنوز هستند کسانی که فکر کنند زمین صاف است! آنان فکر میکنند عکسهای ناسا تقلبی و کلاهبرداری است و دولتها دارند سرمان کلاه میگذارند. آنان نظریات علمی ارائه میکنند و شواهد، مستندات و عکسهای زیادی برای این ادعایشان دارند. آنان حتی روز و شب و چرخش زمین را هم میتوانند با فرضیه صاف بودن زمین اثبات کنند. شاید شما هم اگر دانش کافی نداشته باشید و ادعاهای آنان را بشنوید حرفشان را باور کنید! اما بگذارید خیالتان را راحت کنم؛ زمین گرد است. با اینکه دلایل زیادی برای گرد بودن زمین وجود دارد و دانشمندان ...
ابن هیثم: پدر فیریک نور
آشنایی با ابن هیثم دانشمند مسلمان عرب، ابوعلی الحسن بن هیثم که در غرب به الحسن یا الحازن معروف است در سال 965 در شهر بصره در جنوب عراق به دنیا آمد و از این رو به البصری نیز معروف است. او در بصره و بغداد تحصیل کرد و در شهر قاهره مصر در سال 1040 درگذشت. در گذشت ۱۰۴۰ میلادی قاهره زاد روز ۹۶۵ میلادی بصره این هیثم با توجه به سطح علمی بالایی که در شاخه های مختلف داشت، با القاب متعددی شناخته می شود: - پدر روش علمی نوین - بطلمیوس دوم - اولین دانشم ...
جایزه نوبل انیشتین
همه انیشتین را به خاطر نظریه معروف نسبیتش میشناسند، اما او به خاطر این نظریه نوبل نگرفت! انیشتین با آزمایش فوتوالکتریک خاصیت ذرهای نور را نشان داد و توانست برایش فرمولبندی تعریف کند که موجب شد تا نوبل فیزیک ۱۹۲۱ را ببرد. با اینکه انیشتین تنها یک نوبل گرفت ولی ردپایش در تمام علم فیزیک مشهود است. یعنی شما هر جای فیزیک که دست بگذارید سرآخر با اسم آلبرت انیشتین مواجه خواهید شد
رنگ آسمان و پدیده رایلی
نور خورشید شامل طیف وسیعی از امواج الکترومغناطیسی است. برخی از این امواج نور مرئی بوده که شامل تمامی رنگها، از قرمز تا بنفش، میشود. اگر تمامی این رنگها با هم به چشم ما برسد، ما آن را سفید میبینیم. یعنی میتوان گفت نور سفید ترکیبی از همه رنگهاست. مثلا اگر مستقیم به خورشید نگاه کنیم، از آنجا که نور سفید فاصله کمی را از اتمسفر طی میکند تا به چشم ما برسد، آن را سفید میبینیم. آنگاه که نور سفید خورشید به ذرات معلق هوا برخورد میکند، در همه جهتها پراکنده میشود. بیشترین پراکندگی مربوط به نور آ ...
آشنایی با المپیاد نجوم
دانش آموزان زیادی علاقمند به حوزه نجوم و اخترفیزیک هستند و هر سال داوطلبان مستعد و مشتاقی در المپیاد نجوم با یکدیگر رقابت میکنند. المپیاد نجوم بصورت داخلی در ایران از سال ۱۳۷۳ برگزار شده است.و نفرات برتر این المپیاد به المپیاد جهانی راه میابند.المپیاد نجوم و اخترفیزیک در ایران بین پایه های دهم و یازدهم و در سه مرحله انجام میشود.مرحله اول :این مرحله در اواخر بهمن ماه برگزار میشود و داوطلبان باید ۳۵ سوال تستی را پاسخ دهند برای قبولی در این آزمون حداقل ۱۰ الی ۱۵ درصد کف قبولی را باید بدست بیاورند. ...
آشنایی با کیهان شناسی
کیهان شناسی فیزیکی، مطالعه منشا جهان قابل مشاهده، ساختارهای با مقیاس بسیار بزرگ آن، قوانین علمی حاکم بر چنین ساختارهایی و نیز سرنوشت نهایی جهان است.
آشنایی با اختر فیزیک
اخترفیزیک یکی از شاخههای فیزیک است که به ویژگیهای فیزیکی ستارگان میپردازد. این شاخه به فیزیک ستارگان، فضای میان ستارهای، تولد و مرگ اجرام فضایی میپردازد.
























