دانش آموزان زیادی علاقمند به حوزه نجوم و اخترفیزیک هستند و هر سال داوطلبان مستعد و مشتاقی در المپیاد نجوم با یکدیگر رقابت میکنند. المپیاد نجوم بصورت داخلی در ایران از سال ۱۳۷۳ برگزار شده است.
و نفرات برتر این المپیاد به المپیاد جهانی راه میابند.
المپیاد نجوم و اخترفیزیک در ایران بین پایه های دهم و یازدهم و در سه مرحله انجام میشود.
مرحله اول :
این مرحله در اواخر بهمن ماه برگزار میشود و داوطلبان باید ۳۵ سوال تستی را پاسخ دهند برای قبولی در این آزمون حداقل ۱۰ الی ۱۵ درصد کف قبولی را باید بدست بیاورند.تقریبا ۶۰۰ تا ۸۰۰ دانش آموز در این مرحله از سراسر کشور قبول میشوند.
مرحله دوم:
دانش آموزانی که در مرحله اول قبول شده اند میتوانند وارد مرحله دوم شوند این مرحله در اوایل اردیبهشت ماه برگزار میشود. در این مرحله ۶ تا ۱۰ سوال بصورت تشریحی خواهد بود. در این مرحله ۴۰ نفر از کسانی که حداقل ۲۸ تا ۴۰ درصد نمرهکل آزمون را گرفتهاند، پذیرفته میشوند. ۴۰ نفر پذیرفته شده بهمدت دو ماه و نیم در کلاسهای فشرده باشگاه دانش پژوهان جوان شرکت میکنند و مباحث پیشرفته و پیچیده مربوط به نجوم و اختر شناسی را یاد میگیرند.
مرحله سوم:
برنامه ریزی برای المپیاد نجوم مرحله سوم انجام میشود و ۴۰ نفر برگزیده مرحلهی قبلی در آزمون تئوری و عملی شرکت میکنند تا رنگ مدالهایشان مشخص شود. ۱۰ نفر اول مدال طلا و بقیه مدال نقره و برنز میگیرند. نمرههای خیلی پایین هیچ مدالی نمیگیرند و فقط دیپلم افتخار شرکت در المپیاد نجوم دریافت میکنند. ده نفر برنده مدال طلا، به جای نشستن سر کلاسهای سال دوازدهم، مدت ۶ ماه در کلاسهای آمادگی دانش پژوهان شرکت میکنند. بعد از پایان کلاسهای آمادگی آزمون تئوری و عملی برگزار میشود، ۵ نفر اول، تیم الف را تشکیل میدهند و به المپیاد جهانی فیزیک و اختر شناسی اعزام میشوند. ۵ نفر بعدی هم به عنوان تیم مهمان در المپیاد جهانی شرکت خواهند کرد.
مباحث المپیاد نجوم و اخترفیزیک
مباحثی که در المپیاد فیزیک دانش آموزان با آن روبرو میشوند شامل پنج سرفصل کلی میباشد: نجوم کروی، اخترفیزیک، مکانیک سماوی، کیهان شناسی، ابزارشناسی و رصد.
